مهروان رود "||رودخانه نکا"|| معروف به "||مهروان رود"|| واقع در اعماق جنگل های کمیشان
مسجد كميشان مسجد در حال احداث روستاي كميشان
چشمه دره چشمه دره در اعماق جنگل كميشان
امامزاده غريب امام امامزاده غريب امام روستاي كميشان
قلعه دوك مناطق تاريخي قلعه دوك و قبرستان گبريها
شهداء كميشان يادگاران 8 سال دفاع مقدس روستاي كميشان
مجتمع ثامن الائمه كميشان مجتمع آموزشي پرورشي ثامن الائمه روستاي كميشان
باغ قاسمي باغ قاسمي از نقاط ديدني روستاي كميشان
غار كميشان غار تاريخي و 7000 ساله كميشان
نقشه هوائي كميشان كميشان از نگاه ماهواره
بهار و پائيز كميشان پائيز و بهار در كميشان
موقعیت فعلی : پایگاه اطلاع رسانی روستای کمیشان / دهياري
امروز سه شنبه چهارم اردیبهشت ماه 1397 برابر با نهم شعبان 1439 هجری قمری   و بیست و چهارم آپریل 2018 میلادی ساعت 18:57           بهشت طبرستان است اينجا *** كهن مهد دليران است اينجا *** حريم با صفاي مهروان رود *** بيا جانا ، كميشان است اينجا ...

دهياري

كميشان - سرويس مقالات و مطالب عمومي

موضوع مقاله : توسعه روستاها و تاريخچه تشكيل دهياريها

ارسال شده توسط : همولايتي روح اله عبدي كميشاني ، دهيار محترم كميشان


        هنگامی که از توسعه و توسعه‏ یافتگی سخن به میان می‌آید؛ توسعه‌ای همه جانبه در بخش‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی به اذهان می‌رسد، جامعه توسعه‏یافته‌ای که توسعه را نه فقط در شهر و شهرنشینی بلکه در روستا و زندگی روستایی نیز می‌یابد.اگر تاکنون دولت‏ها، در قالب نوشته‌ها و بر روی کاغذ از توسعه روستایی داد سخن می‌گفتند، امروز همگان بر این اعتقادند که روستا نیز جزئی از جامعه محسوب می‌شود و باید برای توسعه آن چاره‌ای اندیشید.

       امکانات بیشتر شهرها و بی‌توجهی به روستاییان یکی از عوامل مهاجرت بی‌رویه روستاییان به شهرها شده که توسعه افسار گسیخته شهرها را به همراه داشته است. افسار گسیختگی شهرها، بیشتر افراد را به ‌جای شهروند واقعی که با فرهنگ شهری آشناست، فقط «شهرنشین» بار آورده که عدم آشنایی با فرهنگ شهرنشینی معضلاتی همچون راه‏بندان‌های طولانی بزرگراه‌ها، آلودگی محیط زیست و زاغه‌نشینی را به وجود آورده ‌است. از این رو اکثر دولت‏ها، همواره در فکر توسعه روستایی و کاهش مهاجرت به شهرها بوده‌اند. اما آیا توسعه روستایی بدون آگاهی از زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و کالبدی جامعه روستایی میسر است؟ بی‌تردید توسعه روستایی باید با آگاهی از ابعاد مختلف روستا و مسایل آن اتفاق افتد، تا دارای عمق و وسعت بیشتری باشد.

       پس از روی کار آمدن دولت مدرن در کشور، دولت‏ها، در خصوص حضور بیشتر دولت در روستا تصمیمات مختلفی گرفتند. در پی آن تصمیمات بود که مدیریت روستاهای کشور نیز دچار تغییرات شد و روستاها با مباحث جدیدی همچون «خانه‏ی انصاف»، «سپاه دانش»، «سپاه بهداشت» و «سپاه ترویج» آشنا شدند.

       در پی بوجودآمدن این نهادها، عواملی از سوی دولت در نقش سپاهی دانش، سپاهی بهداشت و سایر موارد به روستاها گسیل شدند، هر چند این افراد، اقداماتی را برای روستا و روستایی انجام دادند که نمی‌توان آن اقدامات را نادیده گرفت ولی به علت نا آشنایی با فرهنگ مردم روستا، مشکلات زیادی را خواسته یا ناخواسته بوجود آوردند.

      به دنبال ناکامی‌های پی‌درپی دولت در خصوص پر رنگ‏تر شدن حضورش در روستا به قصد توسعه آن، قانونی تحت عنوان قانون «دهبانی» در سال 1355 در مجلس شورای ملی به تصویب رسید که براساس آن، دهبان توسط «انجمن روستا» انتخاب شده و با حکم فرماندار انجام وظیفه می‌کرد.

      این مدیر جدید روستا، بر اساس قانون یاد شده، وظایفش نیز بیش از «کدخدا» تعریف شده بود و در ابعاد اجتماعی، فرهنگی، حکومتی و سیاسی در روستا گسترش یافت.ولی قانون دهبانی با پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357 اجرا نشد و پس از انقلاب نیز تعدادی از نیروهای مخلص و انقلابی به قصد توسعه روستا، «جهاد سازندگی» را بوجود آوردند و بسیاری از جوانان، داوطلبانه به روستاها رفته و روستاییان را در انجام امورشان یاری رساندند.

      طبق آمار ، هم‌ اکنون 90 درصد روستاهای ما آب و برق دارند و درصد قابل توجهی نیز راه روستایی دارند ولی با تمام این‏ها، باز  هم توسعه در روستاها اتفاق نیافتاده ‌است . «عدم مشارکت مردم روستا» و «نادیده ‌انگاشتن آنان در امر آبادانی روستا» را از جمله عوامل مهم توسعه‌نیافتگی روستا و مهاجرت به شهرها عنوان كرد .

       به نظر كارشناسان ، مدیریت روستا چه قبل و چه پس از پیروزی انقلاب، به دنبال ساماندهی است و دولت‌ها نیز یکی پس از دیگری طرح‌هایی برای ساماندهی آن ارایه می‌دهند ولی غافل از اینکه حلقه مشارکت مردمی روستا پس از سال‏ها تلاش برای نوسازی کشور، مفقود است. دکتر «فرامرز رفیع پور»، متخصص «جامعه شناسی روستایی» در کتاب خود تحت عنوان «جامعه روستایی و نیازهای آن»، به برخی اقدامات انجام شده توسط جهادگران دلسوز در روستا اشاره می‌کند که بدون نیازسنجی از مردم روستا، اجرا شد و هم‌اکنون بدون کارکرد مانده‌اند.

        دکتر رفیع پور، به حمام ساخته شده در یک روستا اشاره می‌کند که هم اکنون جز صدای زوزه باد از پنجره‌ها و درهای شکسته‏ی آن چیزی به گوش نمی‏رسد. این شواهد دال بر این است که مسوولان به هر حال می‌خواهند کاری برای روستا انجام دهند ولی نمی‌دانند چگونه !؟ به نظر می‌رسد پس از این اقدامات چندین ساله دولت‌ها، باز هم روستا از توسعه نیافتگی رنج می‌برد.

         در سال 1375 قانون «تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران» جایگزین قوانین قبلی شد که در نتیجه «شوراهای اسلامی دهستان» حذف شد ولی شوراهای اسلامی به قوت خود باقی ماند. از آنجا که در قانون یاد شده، سازمان و تشکیلات دهیاری‌ها دیده نشده بود، لذا قانونی تحت عنوان قانون «تاسیس دهیاری‌های خودکفا در روستاهای کشور» در تاریخ 17/04/1377 از سوی مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید. این بار مجلس شورای اسلامی به پیشنهاد وزارت کشور و دولت، قانون دهیاری‌های خودکفا را تصویب کرد و به وزارت کشور نیز اجازه داد تا به منظور اداره امور روستاها، سازمانی به نام «دهیاری» تاسیس کند و اساسنامه، تشکیلات و سازمان دهیاری‏ها، آیین نامه مالی و استخدامی آن را به تصویب هیات دولت برساند.

       وظایف «دهیار» به مراتب گسترده‌تر از «دهبان» در قانون دهبانی مصوب سال 1355و «کدخدای» سابق است. در واقع دهیار، رئیس دولت کوچک یک روستا محسوب می شود. تاسیس این نهاد نشانه‌ای از حرکت به سوی اجرای نظام نوین مدیریت در روستاها است که می‌تواند تحول شگرفی در فرآیند عمران و توسعه روستایی ایجاد نماید.

        در ماده واحده این قانون آمده است که: «به وزارت کشور، اجازه ‌داده ‌می‏شود به منظور اداره امور روستاها، سازمانی به نام دهیاری با توجه به موقعیت محل با درخواست اهالی و به صورت خودکفا و با شخصیت حقوقی در روستاها تاسیس نماید که از نهادهای عمومی غیردولتی محسوب می‌شود . تاسیس این دهیاری‌ها، به هیچ وجه مانع اقدامات و کمک‌های نقدی دولت در جهت رسیدگی به عمران و آبادی روستاها نخواهدشد . »

        اساسنامه تشکیلات و سازمان دهیاری‌ها نیز در اسفند 1380 به تصویب هیات دولت رسید که بر اساس ماده 10 این اساسنامه، کمک به شورا در خصوص بررسی و شناخت کمبودها، نیازها و نارسایی اجتماعی و اقتصادی و ... ، تهیه طرح‌ها و پیشنهادهای اصلاحی و ارایه آن به مسوولان ذیربط از جمله اهم وظایف آنان است.

        «مشارکت و همکاری با شورا برای پیگیری اجرای طرح‌های عمرانی»، «همکاری موثر با مسوولان ذیربط در جهت حفظ و نگهداری منابع طبیعی واقع در محدوده قانونی و حریم روستا»، «تشویق روستاییان به توسعه صنایع دستی و اهتمام به ترویج، توسعه و بازاریابی محصولات کشاورزی و دامی روستا» از دیگر وظایف دهیاری بر اساس ماده 10 قانون اساسنامه تشکیلات و سازمان دهیاری‌ها است.دهیاری‌ها بر اساس این ماده، «تعرفه عوارض» را با همکاری شورای روستا تهیه کرده و آن را به شورای اسلامی بخش، به منظور تصویب و طی سایر مراحل قانونی، ارایه می‌کنند.

         «وصول عوارض مصوب مراجع قانونی و مصرف آن در موارد معین»، «برآورد، تنظیم و ارایه بودجه سالانه دهیاری‌ها و متمم و اصلاح آن به شورا جهت تصویب»، «فراهم نمودن زمینه ایجاد خیابان‌ها، کوچه‌ها، میدان‌ها، پارک‌ها، فضاهای سبز و ورزشی، مراکز تفریحی عمومی و مجاری آب و توسعه معابر» از دیگر وظایف دهیاری است.

          از ديگر وظايف دهياريها «بهبود وضع زیست محیطی روستا» است. بر اين اساس در راستای روی کارآمدن دهیاران، طرح «روستای پاک» به صورت پایلوت، بر اساس یک یادداشت تفاهم سه جانبه بین «سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور»، «وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی» و همچنین «دفتر مناطق محروم ریاست جمهوری» در حال اجرا است. بدين ترتيب از هر استان یک یا دو روستای دارای مشکل زیست محیطی انتخاب شده و این طرح در آن روستاها اجرا می‌شود.

         از ديگر موارد قابل ذكر بحث جمع‌آوری زباله‌ها در روستا هاست که تاکنون متولی نداشت؛ به همين علت همزمان با تاسیس دهیاری‌ها، قانون «پسماندها» هم به تصویب می‏رسد که براساس آن، وظیفه جمع‌آوری و دفع زباله‌ها در روستاها به عهده دهیاری‌ها گذاشته می‌شود . طبق آمار در سال 83 حدود 6/3 میلیارد تومان برای دفع بهداشتی زباله‌های روستایی هزینه شده ‌است و امسال نیز این برنامه در سطح روستاها ادامه خواهد یافت».

         در اجراي هر چه بهتر اين قانون و در راستای آشنایی هر چه بیشتر دهیاران با مباحث زیست محیطی به جز اقداماتی چون جزوات و کتاب‌های آموزشی، 25 دهیار نمونه نیز به کشور آلمان اعزام شدند تا از تجربیات آن کشور در خصوص نحوه اداره روستاها استفاده کنند».

        اجراي طرح‏های هادی روستایی که پیشتر بنیاد مسکن متولی آن بوده است نيز از ديگر وظائف دهياري هاست . بنیاد مسکن تا پیش از تاسیس دهیاری‏ها، خود، طرح‌های هادی را اجرا می‌کرد ولی حیطه عمل آن بسیار محدود بود . تا سال 81، پنج هزار و ‪ پانصد روستا، طرح هادی داشتند و از سال 1382 که استانداری‌ها موظف به تهیه طرح‌های هادی شدند، معادل آن تعداد طرح‌های هادی از سال 68 تا 81 ، طرح هادی روستایی تهیه شد .

        طبق نظر كارشناسان ، دهیار، مهمترین کسی است که می‌تواند در روستای خودش، طرح‌های هادی را به خوبی پیش ببرد چرا که دهیار است که به هنگام نظارت بر ساخت و سازها، کمترین میزان اعتراض‌ها را می‌شنود . بر اين اساس آنچه که روستای امروز را با روستای دیروز متفاوت می‌کند، همکاری همه جانبه مردم با یک مجری از جنس خودشان است .

        «گردشگری روستایی» از دیگر بحث‌های قابل طرح از زمان تاسیس دهیاری‏ها است. به‌گفته كارشناسان، اکثر مردم کشورمان از روستاهای ابیانه و کندوان به عنوان روستاهای دیدنی و جذاب برای گردشگری یاد می‌کنند در حالی که حداقل بیش از یک هزار روستا در کشور موجود است که دارای بنا یا بافت قابل ارزش تاریخی است. قراردادی از سوی سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، با دانشگاه تهران به امضا رسیده است تا نحوه شناسایی بافت‌های تاریخی و ظرفیت‌های گردشگری اعم از تاریخی و طبیعی روستاها بررسی شود .

         در سال 83، از سوی سازمان، 85 طرح گردشگری روستایی پشتیبانی شده و در همین راستا 21 میلیارد و 200 میلیون ریال به دهیاران روستاها برای اجرای طرح‏هایشان کمک شده که امسال نیز این میزان به طرح‌های گردشگری کمک می شود . كارشناسان اميدوارند که سازمان میراث فرهنگی و گردشگری نیز در خصوص گردشگری روستایی حضوری گسترده‌تر و جدی‏تر داشته باشد. با گردشگری روستایی، هم مردم شهر با فرهنگ اصیل ایرانی که در روستاها یافت می‌شود آشنا می‌شوند و هم روستاییان ممر درآمد جدیدی برای بهبود سطح زندگی خود خواهند داشت و با کارآفرینی برای جوانان روستا، مهاجرت به شهرها کمتر اتفاق خواهد افتاد.

       از سال 82 دهیاران روستاهای کشور توسط شوراهای روستا انتخاب شده و به فعالیت مشغولند و تاکنون بیش از 15هزار دهیاری در سراسر کشور مجوز فعالیت دریافت کرده‌اند که از این تعداد، بیش از  13 هزار دهیاری به فعالیت مشغولند. بر اين اساس تمام روستاهای دارای شورا و جمعیت بیش از 20 خانوار، تا پایان برنامه چهارم، دهیاری خواهند داشت.

         طبق نظر كارشناسان ، یک انقلاب روستایی اتفاق می‌افتد ، چون روستایی فکر می کند که دولت این بار واقعا او را به صورت یک «شهروند» پذیرفته است.

روح اله عبدي كميشاني

(توضيح اينكه آمارهاي ارائه شده مربوط به سال 1384 مي باشد .)